Sáng thứ Bảy, bà Sương đi chợ từ sớm.

Phương ngồi uống cà phê trong bếp, nghe tiếng xe máy nổ rồi lặng dần ở cuối hẻm. Tuấn đã đi làm từ 7 giờ — ca trực cuối tuần ở bệnh viện Chợ Rây. Căn nhà im ắng như tờ giấy ăn sáng — mỏng manh, dễ xé.

Phương đang định lên lầu thì điện thoại rung.

Tin nhắn của bà Sương: "Con ơi, mẹ quên mang tập sổ cúng. Trong ngăn kéo tủ thờ, con lấy hộ mẹ được hổng? Mẹ cần đem sang nhà bác Năm ký tên."

Phương nhìn tin nhắn, thở dài.

Bà chưa bao giờ nhờ con dâu động vào bàn thờ. Đây là lần đầu. Có lẽ bà Sương đang cố — cố tin tưởng, cố mở cửa từng chút một.

Phương bước vào phòng khách.

Bàn thờ vẫn ở đó, gọn gàng như mọi ngày. Hương đã tắt từ sáng sớm, chỉ còn mùi tàn nhạt nhẽo. Phương đứng trước tủ thờ, cảm giác như đứng trước cửa phòng người lạ — hổng biết gõ cửa hay đẩy thẳng vào.

Bà mở ngăn kéo bên phải.

Tập sổ cúng nằm ngay trên cùng, bìa da màu nâu, góc trang đã sờn. Phương định cầm lấy thì tay chạm phải thứ gì đó bên dưới — một bức ảnh, khổ nhỏ, đóng khung nhựa cũ.

Phương lấy ra.

Bức ảnh đen trắng, hơi lem. Một bé gái khoảng 3 tuổi, mặc áo dài đỏ, tóc buộc hai bím, cười toe toét. Đôi mắt bé sáng như đèn pin mới thay pin — trong, vui, chưa biết buồn là gì.

Phương cầm bức ảnh, nhìn mãi.

Bé gái này là ai?

Phương lật mặt sau khung ảnh. Có dòng chữ viết bằng bút mực xanh, nét chữ run run: "Hạnh — 3 tuổi — Tết 1989."

Hạnh.

Phương chưa từng nghe ai trong nhà nhắc đến cái tên này.

Bà đặt bức ảnh xuống bàn, cầm tập sổ cúng, chụp ảnh gửi cho bà Sương: "Con lấy được rồi mẹ. Mẹ cần con đem qua nhà bác Năm hổng?"

Bà Sương trả lời sau 5 phút: "Hổng cần đâu con. Mẹ về lấy. Cảm ơn con."

Phương nhìn lại bức ảnh trên bàn.

Bé gái cười rất tươi. Kiểu cười của trẻ con chưa biết che giấu — miệng hé, răng sún, má phính ra như bánh bao.

Phương cảm thấy ngực mình nặng lại. Như cục đá trong họng — nuốt hổng xuống, khạc hổng ra.

---

Tối hôm đó, Phương đợi Tuấn về.

Tuấn mở cửa lúc 9 giờ, mặt mũi mệt mỏi, áo blouse còn đang mặc. Anh vào bếp rửa tay, định lên lầu tắm thì Phương gọi:

"Anh ơi. Em có chuyện muốn hỏi."

Tuấn quay lại, nhìn vợ. "Gì thế?"

Phương đưa bức ảnh ra. "Sáng nay mẹ nhờ em lấy sổ cúng trong ngăn kéo tủ thờ. Em thấy bức ảnh này. Bé gái tên Hạnh. Anh biết hổng?"

Tuấn nhìn bức ảnh.

Mặt anh tái đi.

Anh đứng im, lâu lắm mới nói: "Đó là chị Hạnh. Chị mình."

Phương giật mình. "Chị? Anh có chị?"

Tuấn gật đầu, chậm rãi. "Chị mất năm mẹ 26 tuổi. Bệnh sốt. Hổng kịp cứu."

Phương ngồi xuống ghế, tay vẫn cầm bức ảnh.

Tuấn ngồi xuống cạnh vợ, thở dài. "Lúc đó mình chưa sinh ra. Chị Hạnh mất năm 1989, mình sinh năm 1990. Mẹ kể, chị sốt cao 3 ngày, đưa vào bệnh viện quận thì đã muộn. Viêm màng não."

Phương nhìn chồng. "Sao anh hổng kể em bao giờ?"

Tuấn cau mày. "Mình cũng hổng rõ lắm. Mẹ hổng thích nhắc chuyện này. Mình chỉ biết vì hồi nhỏ có lần mình hỏi bà nội, bà nội kể. Bà nội nói, từ ngày chị Hạnh mất, mẹ mình thay đổi hẳn. Mẹ sợ mất người. Mẹ giữ mọi thứ thật chặt."

Phương nhìn xuống bức ảnh.

Bé gái 3 tuổi, áo dài đỏ, cười toe toét.

Phương cảm thấy tim mình như bị ai đó siết chặt bằng dây thừng ướt — chậm, nhưng đau.

"Mẹ giữ ảnh chị Hạnh trong ngăn kéo bàn thờ," Phương nói, giọng khàn khàn. "Hổng treo ra, hổng đặt cạnh ảnh ông nội."

Tuấn gật. "Mẹ nói, mẹ sợ nhìn thấy. Nhưng mẹ hổng thể bỏ đi. Nên mẹ giữ trong ngăn kéo — gần bàn thờ, nhưng hổng phải nhìn mỗi ngày."

Phương im lặng.

Bà nhớ lại những lần bà Sương đứng trước bàn thờ, thắp hương, môi mấp máy. Bà tưởng bà Sương chỉ đang cầu nguyện cho tổ tiên. Nhưng giờ bà hiểu — bà Sương đang nói chuyện với con gái.

Con gái 3 tuổi, mất vì cơn sốt, hổng kịp cứu.

"Mẹ thắp hương mỗi ngày," Phương nói, giọng run run. "Mẹ lau bàn thờ mỗi tuần. Mẹ nấu những món ăn ngày giỗ. Tất cả... tất cả vì chị Hạnh."

Tuấn gật. "Mẹ tin rằng, nếu hổng có người nhớ, người thắp hương, linh hồn sẽ cô đơn. Mẹ sợ chị Hạnh cô đơn."

Phương nhắm mắt lại.

Bà cảm thấy như nồi cơm cháy ở đáy — nóng ran, đắng, khó nuốt.

Bao nhiêu năm qua, bà tưởng bà Sương đang ép con dâu theo truyền thống. Bà tưởng bà Sương đang đòi hỏi sự tuân phục. Nhưng hổng phải. Bà Sương chỉ đang sợ — sợ mất kết nối với con gái đã khuất.

Bà Sương hổng đang chiến đấu với Phương.

Bà Sương đang chiến đấu với nỗi sợ cô đơn của chính mình.

---

Phương nằm trên giường tối hôm đó, hổng ngủ được.

Tuấn nằm cạnh, thở đều. Anh mệt lắm rồi. Nhưng Phương thì hổng sao nhắm mắt được.

Bà cứ nghĩ về bức ảnh.

Bé gái 3 tuổi, áo dài đỏ, cười toe toét.

Phương nghĩ về bà Sương — 26 tuổi, ôm con gái trong bệnh viện, nhìn con thở hơi cuối cùng. Phương là bác sĩ nhi khoa. Bà đã chứng kiến nhiều gia đình mất con. Bà biết nỗi đau đó như thế nào. Như lớp vỏ cây khô — tưởng cứng, nhưng bên trong rỗng không, một chạm là vỡ.

Bà Sương sống với nỗi đau đó 35 năm.

35 năm thắp hương.

35 năm lau bàn thờ.

35 năm giữ kết nối với con gái bằng nghi lễ — vì đó là cách duy nhất bà biết.

Phương thở dài.

Bà nghĩ về những lần bà từ chối bà Sương. Những lần bà nói "Con theo đạo Công giáo, con hổng thể thắp hương." Những lần bà để bà Sương đứng một mình trước bàn thờ, một mình lau chùi, một mình nấu cơm cúng.

Phương hổng sai khi giữ đức tin của mình.

Nhưng bà có thể làm tốt hơn.

Bà có thể đứng cạnh bà Sương — hổng cần thắp hương, nhưng có thể ở đó. Có thể lắng nghe. Có thể hiểu.

Phương nhớ lại lời Cha Minh: "Yêu thương hổng phải từ bỏ đức tin. Yêu thương là hiểu nỗi đau của người khác, rồi tìm cách ở bên."

Phương quyết định.

Sáng mai, bà sẽ nói chuyện thật lòng với bà Sương.

Hổng trốn tránh nữa.

---

Sáng Chủ Nhật, Phương dậy sớm.

Bà Sương đang pha trà trong bếp. Tuấn vẫn còn ngủ. Căn nhà im ắng, chỉ có tiếng ấm đun sôi róc rách.

Phương bước vào bếp. "Mẹ ơi."

Bà Sương quay lại, mắt hơi sưng. Có lẽ bà cũng hổng ngủ được đêm qua.

"Mẹ ơi," Phương nói, giọng nhẹ nhàng. "Con thấy bức ảnh trong ngăn kéo hôm qua. Con biết chuyện chị Hạnh rồi."

Bà Sương đứng im.

Tay bà run run, đặt ấm trà xuống bàn.

"Con xin lỗi mẹ," Phương nói. "Con hổng biết. Con hổng hiểu."

Bà Sương lắc đầu, mắt ướt. "Hổng phải lỗi của con. Mẹ... mẹ cũng hổng giỏi nói."

Phương bước lại gần, đứng trước mặt bà Sương.

"Mẹ ơi," Phương nói. "Con hổng thể thắp hương. Nhưng con có thể đứng cạnh mẹ. Con có thể lắng nghe. Con có thể hiểu."

Bà Sương nhìn con dâu, nước mắt chảy dài trên má.

"Con biết chị Hạnh rất quan trọng với mẹ," Phương nói. "Con hổng muốn thay thế chị. Con chỉ muốn... muốn ở đây, với mẹ."

Bà Sương gật đầu, khóc thành tiếng.

Phương ôm bà Sương — lần đầu tiên trong 4 năm.

Bà Sương ôm lại con dâu, run rẩy, như ôm một thứ gì đó quý giá mà sợ đánh mất.

Hai người đứng như thế, lâu lắm.

Tiếng ấm đun vẫn róc rách.

Ánh sáng buổi sáng chiếu qua cửa sổ, nhẹ nhàng như lời cầu nguyện.