Nhà thờ Tân Định chiều Chủ Nhật vắng hơn Phương nghĩ.

Bà đến lúc năm giờ, sau ca trực. Áo blouse trắng còn mùi cồn y tế. Bà hổng kịp về nhà thay đồ.

Cửa nhà thờ mở toang. Ánh nắng chiều lọt qua kính màu, rải những mảng vàng cam lên hàng ghế gỗ. Mùi nhang trầm — hổng phải hương nhà bà Sương thắp, mà mùi nhang lễ, loại nhà thờ dùng ngày lễ trọng.

Phương ngồi ghế cuối. Tay bà cầm tờ giấy ghi câu hỏi.

"Con có thể giúp gia đình chuẩn bị lễ thờ cúng hổng, nếu con hổng thắp hương?"

Bà viết lại câu này ba lần trên giấy nháp. Mỗi lần, bà gạch bỏ. Cuối cùng bà để nguyên.

Cha Minh bước ra từ hành lang bên. Cha cao, gầy, tóc hoa râm. Khoảng sáu mươi tuổi. Cha mặc áo sơ mi trắng đơn giản, hổng phải áo lễ.

"Con chào Cha."

Cha Minh gật đầu. "Phương à. Cha nhớ mặt con. Con đến lễ sáng thứ Bảy tuần trước."

Phương gật. Bà hổng ngờ Cha nhớ. Nhà thờ này đông, mỗi lễ vài trăm người.

"Con có chuyện muốn hỏi Cha ạ."

Cha Minh ngồi xuống ghế bên cạnh. Khoảng cách vừa đủ — hổng gần quá, hổng xa.

"Cha nghe."

Phương đưa tờ giấy ra. Tay bà run nhẹ như lá khô trên cành.

Cha Minh đọc. Cha hổng nói gì ngay. Cha gấp tờ giấy lại, đưa trả Phương.

"Cha kể con nghe một câu chuyện."

Phương ngồi thẳng lưng.

"Năm xưa, khi Cha mới về giáo xứ này, Cha gặp một bà giáo dân. Bà tên Hạnh. Bà lấy chồng người Phật giáo, gia đình chồng bà theo đạo Phật lâu đời."

Cha Minh nhìn lên trần nhà thờ, như đang nhớ lại.

"Mẹ chồng bà Hạnh là người rất nghiêm. Bà giữ bàn thờ tổ tiên như giữ mạng sống. Mỗi ngày rằm, mồng một, bà dậy sớm thắp hương. Ngày giỗ, bà chuẩn bị từ ba hôm trước."

Phương gật nhẹ. Bà hiểu cảm giác đó.

"Bà Hạnh đến gặp Cha, cũng hỏi câu tương tự như con. Bà nói: 'Con có thể giúp nhà chồng hổng, nếu con hổng thắp hương?'"

Cha Minh dừng lại. Ông nhìn Phương.

"Cha hỏi bà Hạnh: 'Con sợ điều gì?' Bà Hạnh trả lời: 'Con sợ nếu con giúp, con sẽ phản bội đức tin. Nhưng nếu con hổng giúp, con phản bội gia đình.'"

Phương nuốt nước bọt. Cục đá trong họng bà to hơn.

"Cha nói với bà Hạnh rằng: yêu thương hổng có nghĩa là đồng nhất. Con có thể ở bên, giúp đỡ, nhưng giữ vững đức tin. Con có thể lau bàn thờ, gấp khăn trải, sắp xếp bát đũa. Nhưng con hổng cần thắp hương, hổng cần lạy. Con nói với mẹ chồng: 'Con tôn trọng, nhưng con hổng thờ.'"

Phương nhíu mày. "Mẹ chồng bà Hạnh chấp nhận sao ạ?"

Cha Minh mỉm cười nhẹ. "Hổng ngay. Mất hai năm. Nhưng bà Hạnh kiên định. Bà làm tất cả những gì có thể làm mà hổng vi phạm đức tin. Bà nấu ăn ngày giỗ, bà dọn dẹp nhà cửa, bà ngồi bên mẹ chồng trong những buổi lễ. Nhưng bà hổng quỳ trước bàn thờ. Bà đứng cạnh, tay chắp, cúi đầu tĩnh lặng."

"Rồi sao ạ?"

"Mẹ chồng bà Hạnh hiểu. Bà nói với con dâu: 'Mẹ thấy con thành tâm rồi. Mẹ hổng bắt con làm gì con hổng tin.' Từ đó, hai bà sống hòa thuận. Mỗi người giữ đức tin riêng, nhưng cùng chung một mái nhà."

Phương cảm thấy nhẹ hơn. Như gánh nặng trên vai bà bớt đi một nửa.

"Nhưng con sợ mẹ chồng con hổng hiểu ạ. Bà kỳ vọng con nhiều lắm."

Cha Minh gật đầu. "Cha biết. Nhưng con phải thử. Con phải nói. Nếu con im lặng, bà ấy sẽ nghĩ con thờ ơ. Nhưng nếu con nói, con giải thích, bà ấy sẽ thấy con cố gắng."

Phương nhìn xuống tay mình. Bàn tay bác sĩ, quen cầm ống nghe, quen viết đơn thuốc. Nhưng giờ bà hổng biết cầm gì.

"Con cảm ơn Cha."

Cha Minh đứng lên. "Cha cầu nguyện cho con. Con hãy về, nói chuyện với mẹ chồng. Từ từ thôi. Hổng cần vội."

Phương gật đầu. Bà đứng lên, cúi chào Cha. Bà bước ra khỏi nhà thờ, ánh nắng chiều vàng rọi vào mặt.

Bà cảm thấy nhẹ hơn. Nhưng vẫn chưa biết làm sao nói với bà Sương.

***

Về đến nhà lúc sáu giờ tối.

Tuấn chưa về. Anh làm thêm giờ ở công ty. Mấy hôm nay anh về muộn hoài. Phương biết anh đang tránh.

Bà Sương ngồi trước bàn thờ.

Phương đứng ở cửa phòng khách, nhìn lưng bà. Bà Sương mặc áo bà ba nâu, tóc búi cao. Bà ngồi thẳng lưng, tay cầm nén hương vừa tàn.

Bàn thờ sáng đèn vàng. Mùi hương lan toả khắp phòng. Trên bàn thờ, di ảnh ông nội Tuấn đặt chính giữa. Ông mặc áo the trắng, mắt nhìn thẳng, miệng mỉm cười nhẹ.

Bà Sương nhìn di ảnh ông nội lâu lắm. Ánh mắt bà xa xăm như người đang ở nơi khác.

Phương bước vào phòng khách. Chân bà nhẹ, hổng muốn làm bà Sương giật mình.

"Mẹ ơi."

Bà Sương quay lại. Mắt bà đỏ hoe. Bà hổng khóc, nhưng mắt bà ướt.

"Con về rồi à."

Phương gật đầu. Bà ngồi xuống sofa, cách bà Sương vài bước.

"Mẹ ngồi đây lâu rồi ạ?"

Bà Sương lắc đầu. "Hổng lâu. Mẹ vừa thắp hương xong."

Nhưng nén hương đã tàn. Tro rơi đầy đĩa.

Phương nhìn di ảnh ông nội Tuấn. Ông mất năm 2018. Phương chưa cưới Tuấn lúc đó. Bà chỉ gặp ông một lần, trong đám cưới.

Nhưng giờ nhìn di ảnh ông, Phương thấy quen. Ông có nụ cười như Tuấn. Mắt ông hiền như Tuấn.

"Mẹ nhớ ông nội Tuấn nhiều lắm phải hổng ạ?"

Bà Sương gật đầu. Bà hổng nói gì.

Phương ngồi yên. Bà hổng biết nói gì tiếp. Bà chỉ ngồi đó, nghe tiếng đồng hồ tích tắc.

Rồi bà Sương nói. Giọng bà nhỏ như tiếng gió.

"Ông ấy mất đột ngột lắm. Sáng hôm đó ông ấy còn uống cà phê với mẹ. Chiều ông ấy đi làm về, ông ấy nói đau ngực. Mẹ bảo ông ấy nằm nghỉ. Nhưng ông ấy hổng dậy được nữa."

Phương nuốt nước bọt. Bà biết câu chuyện này. Tuấn kể. Nhưng nghe từ miệng bà Sương, câu chuyện nặng hơn.

"Mẹ hối hận lắm. Mẹ hổng gọi xe cấp cứu ngay. Mẹ nghĩ ông ấy mệt thôi. Nhưng hổng phải. Ông ấy đau tim."

Bà Sương lau mắt. Bà vẫn hổng khóc thành tiếng.

"Mẹ thắp hương cho ông ấy mỗi ngày. Mẹ nói chuyện với ông ấy. Mẹ hỏi ông ấy có nghe mẹ hổng. Mẹ biết ông ấy hổng trả lời. Nhưng mẹ cứ nói."

Phương cảm thấy cục đá trong họng to hơn. Bà đứng lên, ngồi xuống bên cạnh bà Sương.

"Mẹ ơi. Con hiểu."

Bà Sương nhìn Phương. Mắt bà sâu, buồn như giếng cạn mùa khô.

"Con hiểu sao được. Con hổng mất người con yêu."

Phương im lặng. Bà hổng biết trả lời sao.

Bà Sương đứng lên. Bà bước đến bàn thờ, chỉnh lại bát hương.

"Mẹ giữ bàn thờ này hổng phải vì mê tín. Mẹ giữ vì đây là cách mẹ nhớ người mẹ yêu. Mẹ thắp hương, mẹ cảm thấy ông ấy còn đó. Mẹ lau bàn thờ, mẹ cảm thấy mẹ đang chăm sóc ông ấy."

Bà Sương quay lại nhìn Phương.

"Con hiểu hổng?"

Phương gật đầu. Bà hiểu. Lần đầu tiên, bà hiểu.

Bà Sương hổng chỉ đang giữ truyền thống. Bà đang giữ người đã mất.

Phương đứng lên. Bà bước đến bên bà Sương.

"Mẹ ơi. Con muốn nói với mẹ một chuyện."

Bà Sương nhìn Phương. Mắt bà chờ đợi.

Phương hít thở sâu. Bà nhớ lời Cha Minh. "Con hãy nói. Từ từ thôi."

"Mẹ biết con theo đạo Thiên Chúa. Con hổng thể thắp hương, hổng thể lạy trước bàn thờ. Nhưng con muốn giúp mẹ. Con có thể lau bàn thờ, con có thể gấp khăn, con có thể nấu ăn ngày giỗ. Con sẽ đứng bên mẹ. Nhưng con hổng thờ cúng. Con tôn trọng, nhưng con hổng thờ."

Bà Sương nhìn Phương lâu. Mắt bà hổng giận. Mắt bà chỉ buồn.

Rồi bà gật đầu. Một cái gật nhẹ như lá rơi.

"Mẹ biết rồi. Mẹ hổng bắt con làm gì con hổng muốn."

Phương cảm thấy nước mắt trào ra. Bà ôm bà Sương. Bà Sương đứng yên, rồi bà đưa tay vỗ lưng Phương.

"Thôi. Hổng sao đâu."

Hai người đứng đó lâu. Mùi hương bàn thờ vẫn lan toả. Ánh đèn vàng vẫn sáng.

Nhưng Phương cảm thấy nhẹ hơn. Như gánh nặng trên vai bà vừa buông xuống.

Tuấn về lúc tám giờ tối. Anh thấy Phương và mẹ ngồi bên nhau trên sofa, xem ti vi. Hai người hổng nói gì nhiều. Nhưng khoảng cách giữa hai người gần hơn.

Tuấn đứng ở cửa, nhìn hai người phụ nữ anh yêu. Anh cảm thấy nhẹ lòng.

Có lẽ mọi chuyện sẽ ổn.