Thảo nằm ngửa nhìn trần nhà.

Đồng hồ trên tường chỉ 2 giờ 15 sáng. Bên cạnh, Tuấn ngáy đều như máy tuốt lúa. Thảo xoay sang nằm nghiêng, nhưng giấc ngủ hổng đến.

Nhà im lặng. Chỉ có tiếng xe máy thỉnh thoảng chạy qua đường.

Thảo nhắm mắt. Nhưng trong đầu cứ hiện lên những hình ảnh.

Lần đầu về ra mắt bà Năm, Thảo mười chín tuổi. Bà đang ngồi bếp bóc tép rau muống. Thảo nghĩ thầm: già quá, tóc bạc như rơm khô. Bà hỏi Thảo học gì, Thảo đáp sư phạm tiểu học. Bà gật: "Nghề tốt. Ổn định." Thảo cười qua loa, trong bụng nghĩ: cổ hủ.

Sau đó về, Thảo nói với mẹ ruột: "Mẹ chồng tương lai cứng nhắc lắm mẹ ơi. Nhìn già hơn tuổi." Mẹ Thảo bảo: "Bà ấy nuôi bốn đứa con một mình, thương con." Thảo không nghe lắm.

Rồi sau khi cưới, những lần va chạm.

Lần Thảo muốn bỏ việc giáo viên để bán online. Thu nhập giáo viên lúc đó năm triệu rưỡi một tháng. Thảo thấy bạn bè bán online kiếm bảy tám triệu, ghen tị. Thảo bàn với Tuấn, Tuấn nói: "Em muốn làm gì thì làm."

Bà Năm nghe được.

Buổi tối hôm đó, bà gọi Thảo ra nhà sau. Bà đang tưới rau. Bà nói không nhìn Thảo: "Nghề giáo dễ mà khó con ơi. Bỏ rồi muốn vào lại hổng được đâu."

Thảo đáp: "Con đã nghĩ kỹ rồi mẹ."

Bà tưới tiếp. Nước từ vòi rơi xuống gốc cải như tiếng thở dài: "Bán online con hổng biết rõ, lỡ thua lỗ thì sao?"

Thảo cau có: "Mẹ hổng tin con à?"

Bà im lặng. Rồi bà nói: "Tin. Nhưng mẹ thấy nhiều rồi con. Cái gì nghe hay quá thì phải cẩn thận."

Thảo không nghe. Thảo nghỉ việc tháng sau.

Ba tháng đầu ổn. Thảo nhập quần áo Quảng Châu, bán trên Facebook. Kiếm được sáu bảy triệu mỗi tháng. Thảo tự hào.

Nhưng tháng thứ tư, nguồn hàng gặp vấn đề. Hàng về chậm, khách hủy đơn hàng loạt. Tháng thứ năm, Thảo phải bán tháo hàng tồn kho giá vốn. Tháng thứ sáu, Thảo tính ra lỗ mười lăm triệu.

Không còn tiền, Thảo phải xin lại việc cũ. Nhưng vị trí biên chế đã cho người khác. Thảo chỉ được nhận hợp đồng, lương bốn triệu hai.

Đêm hôm biết tin, Thảo khóc. Tuấn an ủi: "Không sao, anh lo được."

Bà Năm không nói gì.

Nhưng mấy hôm sau, Thảo nghe bà nói với bà cô Sáu trên điện thoại: "Nó hổng nghe, giờ mới biết." Giọng bà không trách móc, chỉ mệt mỏi.

Thảo đứng ngoài cửa, nghe xong, quay vào phòng.

Giờ nằm đây, Thảo nhớ lại, ngực tức.

Bà hổng nói "tao đã bảo mày". Bà chỉ im lặng. Nhưng im lặng đó nặng hơn mọi lời trách.

Thảo xoay người sang bên kia.

Rồi nhớ thêm lần khác.

Năm ngoái, Tuấn có bạn thân xin vay năm mươi triệu. Bạn đó mở quán cà phê, thiếu vốn. Tuấn định vay ngân hàng để cho bạn mượn. Tuấn nói với Thảo: "Nó là bạn thân anh từ cấp ba, tin được."

Bà Năm nghe được, bà nói: "Con hổng nên."

Tuấn hỏi: "Tại sao mẹ?"

Bà nói: "Năm mươi triệu lớn lắm con. Cho mượn rồi đòi khó."

Tuấn cãi: "Nó hổng phải người lạ mẹ ơi. Nó là bạn con."

Bà nói: "Bạn càng khó đòi hơn con ạ. Mẹ thấy nhiều rồi."

Thảo đứng bên cạnh, góp lời: "Con cũng thấy bạn anh ấy tử tế mà mẹ. Anh ấy có gia đình, hổng phải người vô trách nhiệm đâu."

Bà nhìn Thảo, mắt buồn. Bà nói: "Các con muốn làm thì làm. Mẹ già rồi, hổng nói được nhiều."

Tuấn cuối cùng vay ngân hàng năm mươi triệu, cho bạn mượn.

Sau đó hai tháng, bạn Tuấn mất liên lạc.

Quán cà phê đóng cửa. Điện thoại không bắt máy. Facebook khóa tài khoản. Tuấn đi tìm đến tận nhà, nhà trống không.

Năm mươi triệu mất.

Tuấn phải trả góp ngân hàng mỗi tháng năm triệu, trả suốt một năm.

Buổi tối phát hiện bị lừa, Tuấn ngồi bàn ăn không nói gì. Bà Năm bưng cơm ra, đặt trước mặt con trai. Bà nói: "Ăn cơm đi con."

Tuấn cầm đũa, nhưng không gắp được miếng nào.

Bà Năm ngồi xuống bên cạnh. Bà vỗ vai Tuấn: "Mẹ hổng trách. Mất tiền còn kiếm lại được. May là con còn khỏe."

Thảo đứng bếp, nghe mà tủi thân.

Bà Năm hổng nói "mẹ đã bảo". Bà chỉ nói "may là con còn khỏe".

Giờ nhớ lại, Thảo thấy mình nông cạn như tờ giấy ăn sáng.

Thảo ấn tượng với bà Năm chỉ qua những thứ bề mặt: già, keo kiệt, cổ hủ, không biết gì về đời sống hiện đại.

Nhưng sự thật là gì?

Bà Năm hổng nói nhiều. Nhưng bà biết đời.

Bà sống qua ba mươi năm nuôi con, ba mươi năm tự mình chống chọi. Bà làm ca đêm xưởng may, bà mượn tiền từng chục nghìn, bà gói từng hạt cơm tẻ không dám bỏ.

Bà từng có cơ hội tái hôn. Không phải một, mà ba. Ba người đàn ông tử tế. Nhưng bà từ chối hết.

Không phải vì bà khờ. Không phải vì bà không biết đời sống khó khăn thế nào.

Mà vì bà sợ con bị tổn thương.

Bà chọn khó để con được dễ.

Thảo thì sao? Thảo chọn gì?

Thảo chọn thoải mái. Thảo bỏ việc vì thấy bạn bè kiếm nhiều tiền. Thảo không nghe lời khuyên vì thấy mình đúng.

Thảo nghĩ bà Năm lạc hậu.

Nhưng ai mới là người lạc hậu?

Thảo nằm yên. Trong ngực nặng trĩu.

Bên ngoài cửa sổ, trời bắt đầu sáng mờ mờ. Năm giờ sáng rồi.

Thảo vẫn chưa ngủ được.

Thảo ngồi dậy. Tuấn đổi tư thế, lẩm bẩm gì đó, rồi ngáy tiếp.

Thảo mở cửa phòng, bước ra ngoài.

Nhà vẫn im lặng. Bà Năm ngủ ở phòng bên kia hành lang.

Thảo đi chân không xuống bếp.

Tủ lạnh còn thịt ba chỉ ngày hôm qua Thảo mua. Bà Năm cất vào ngăn đông, bảo để dành ăn dần.

Thảo mở ngăn đông. Miếng thịt nằm đó, gói kỹ trong túi nilon.

Thảo đứng nhìn miếng thịt, mắt cay cay.

Bà Năm tiết kiệm suốt đời. Không phải vì bà keo kiệt. Mà vì bà sợ hết.

Bà sống qua thời kỳ hết gạo, hết tiền, hết cả hi vọng. Nhưng bà vẫn nuôi bốn đứa con lớn khôn.

Thảo đóng tủ lạnh.

Thảo quyết định nấu cháo.

Bà Năm thích ăn cháo sáng. Nhưng bà hay nói "nấu cơm cho cả nhà, mẹ ăn cơm luôn". Bà hổng muốn phiền.

Thảo mở tủ, lấy gạo. Vo gạo. Bỏ nồi.

Nấu cháo trắng. Thêm chút thịt băm. Thêm hành lá.

Thảo đứng bếp, khuấy nồi cháo. Hơi nước bốc lên mờ mắt.

Thảo nhớ lại lần đầu về nhà Tuấn, bà Năm nấu cháo đãi Thảo. Cháo thịt băm trứng muối. Thảo ăn nửa bát, bỏ lại. Bà hỏi: "Hổng vừa miệng à con?" Thảo đáp: "Dạ, con no rồi." Nhưng thật ra Thảo không thích cháo, thấy nhạt.

Bây giờ nghĩ lại, bà nấu cháo vì đó là món bà có thể nấu tốt nhất với ngân sách eo hẹp.

Gạo, thịt băm chút xíu, trứng muối.

Đơn giản. Rẻ. Nhưng nấu bằng tâm.

Thảo khuấy cháo chậm rãi, như nước rút mùa khô.

Sáu giờ rưỡi, cháo chín.

Thảo múc ra bát. Bưng lên bàn ăn.

Bảy giờ, nghe tiếng bà Năm mở cửa phòng. Bà đi ra, thấy Thảo đang ngồi bàn ăn.

Bà hỏi: "Dậy sớm thế con?"

Thảo đứng dậy: "Con nấu cháo cho mẹ."

Bà Năm nhìn nồi cháo. Nhìn Thảo. Mắt bà có gì đó lấp lánh.

Bà nói: "Sao tốn công thế?"

Thảo nói: "Hổng tốn đâu mẹ. Mẹ ngồi ăn."

Bà Năm ngồi xuống. Thảo múc cháo cho bà.

Bà ăn thìa đầu tiên. Gật gật: "Ngon."

Thảo ngồi đối diện. Không ăn. Chỉ nhìn bà.

Bà Năm ăn chầm chậm. Gắp thịt băm, gắp hành lá.

Bà hỏi: "Sao con hổng ăn?"

Thảo nói: "Con ăn sau."

Bà Năm nhìn Thảo, ánh mắt dò hỏi. Rồi bà cúi xuống ăn tiếp.

Hai mẹ con ngồi yên lặng.

Ngoài sân, nắng bắt đầu lên. Ánh sáng chiếu qua khung cửa sổ, rọi lên bát cháo trắng.

Thảo nghĩ: mình sẽ nói chuyện với bà.

Nhưng không phải hôm nay. Hôm nay Thảo chỉ muốn làm một điều nhỏ.

Nấu bát cháo.

Ngồi cùng bà.

Để bà biết: Thảo đang học cách hiểu.

Bà Năm ăn xong. Đặt thìa xuống. Nói: "Mẹ no rồi con. Cơm ngon lắm."

Thảo gật.

Bà đứng dậy, định mang bát vào bếp rửa. Thảo nói: "Để con rửa."

Bà nói: "Mẹ rửa được."

Thảo đứng lên, cầm bát trong tay bà: "Mẹ để con làm. Mẹ đi tưới cây."

Bà Năm nhìn Thảo. Một lúc lâu. Rồi bà gật.

Bà đi ra sân sau.

Thảo đứng bồn rửa, mở vòi nước. Rửa bát.

Nước chảy qua bát, qua tay Thảo. Lạnh.

Thảo nghĩ: mình đã sai bà Năm suốt mười năm.

Nhưng còn kịp.

Còn kịp để thay đổi.

Thảo nhìn ra sân sau. Bà Năm đang tưới rau. Tay bà cầm vòi nước, tia nước rơi đều đặn xuống gốc cải.

Áo bà rộng thùng thình, tóc bà bạc trắng.

Nhưng bà vẫn đứng thẳng.

Thảo nghĩ: bà mạnh hơn mình tưởng.

Mạnh hơn nhiều.