Mưa chiều tháng Chạp.

Thảo đứng bếp rửa bát, nghe tiếng mưa gõ nhịp trên mái tôn. Bà Năm ngồi bàn nhỏ sân sau, lột lá dong.

"Con ơi, tối nay mình gói bánh nhé."

Thảo quay lại. Bà Năm vẫy tay gọi.

"Gói bánh tét hả mẹ?"

"Ừ. Tết năm nay con phải biết gói. Năm sau mẹ già rồi, hổng biết còn gói nổi hổng."

Thảo lau tay vào tạp dề. Bước ra sân.

Lá dong xếp thành chồng gọn gàng. Bên cạnh một rổ gạo nếp đã ngâm từ sáng, một thau đậu xanh luộc chín, một mâm thịt ba chỉ luộc thái miếng vuông.

Bà Năm chỉ vào ghế nhỏ.

"Ngồi đây. Mẹ chỉ cho."

Thảo ngồi xuống. Mùi lá dong ướt tanh thoảng. Như mùi tết ngày xưa ở quê ngoại.

Bà Năm cầm hai lá dong, đặt chồng lên nhau.

"Trải thế này. Lá dưới hơi lệch lá trên. Để hổng bị rách."

Bàn tay bà gân guốc, khớp ngón tay sưng. Nhưng động tác nhanh, chính xác.

Thảo quan sát.

Bà Năm xúc một muỗng gạo nếp, rải đều.

"Đừng cho nhiều quá. Gạo nở ra, bánh nứt."

Rồi một muỗng đậu. Một miếng thịt ba chỉ. Lại một lớp gạo nữa.

"Thế này. Rồi gấp."

Bà gấp lá dong từng góc. Như gấp phong bì. Như gấp tờ giấy ăn sáng ngày xưa bà hay cho anh Thắng mang đi học — gấp chặt, kín, hổng rơi vụn.

Thảo nhìn bánh tét hình khối vuông vức trong tay bà.

"Giờ con thử."

Thảo cầm lá dong. Tay hơi run.

Rải gạo. Đậu. Thịt. Gạo nữa.

Gấp góc đầu tiên — lệch.

Bà Năm đặt tay lên tay Thảo.

"Từ từ. Đừng vội."

Bàn tay bà ấm. Da nhăn nheo nhưng chắc.

Hai mẹ con gấp cùng nhau. Góc thứ hai. Góc thứ ba. Góc thứ tư.

Bánh tét đầu tiên của Thảo méo mó. Nhưng kín.

Bà Năm cười.

"Khá rồi. Lần đầu mẹ gói còn tệ hơn."

Thảo buộc dây lạt quanh bánh. Thắt nút.

"Mẹ học gói từ bao giờ?"

"Từ năm mẹ mười sáu. Ngoại con dạy."

Bà Năm cầm lá dong tiếp theo.

"Hồi đó ngoại con bảo: đàn bà biết gói bánh, gia đình mới trọn vẹn. Mẹ nhớ mãi."

Hai người gói im lặng một lúc.

Tiếng mưa lớn hơn. Nước mưa chảy xuống máng, rơi thành dòng.

Thảo gói bánh thứ hai. Khéo hơn chút.

Rồi bánh thứ ba.

Bà Năm gói nhanh. Một bánh chỉ ba phút.

Thảo gói chậm. Một bánh năm phút.

Nhưng không vội. Không gấp.

Chỉ hai mẹ con ngồi bếp, gói bánh, nghe mưa rơi.

Bà Năm hỏi:

"Tết này con về quê ngoại hổng?"

"Dạ hổng mẹ. Năm nay ở nhà với mẹ."

Bà Năm gật đầu. Không nói gì.

Nhưng Thảo thấy bà mỉm cười.

Gói được mười bánh.

Thảo ngừng tay. Nhìn bà Năm.

"Mẹ ơi, con hỏi mẹ chuyện được hổng?"

Bà Năm nhìn lên.

"Hỏi."

Thảo ngập ngừng.

"Hồi xưa... mẹ có tiếc hổng?"

Bà Năm im lặng.

Bàn tay bà đặt lá dong xuống.

"Tiếc cái gì?"

"Tiếc... một mình nuôi bốn đứa con. Tiếc hổng có người... chia sẻ."

Thảo không dám nói thẳng. Nhưng bà Năm hiểu.

Bà nhìn ra sân mưa.

"Tiếc chứ."

Giọng bà nhẹ. Như gió thổi qua lá dong.

"Nhưng hổng hối."

Thảo ngước nhìn bà.

"Tiếc với hối... khác nhau sao mẹ?"

Bà Năm quay lại nhìn Thảo.

"Tiếc là nhớ cái mình hổng có. Hối là hối hận cái mình đã chọn."

Bà cầm lại lá dong.

"Mẹ tiếc có người bầu bạn. Tiếc có người nói chuyện đêm khuya. Tiếc hổng phải một mình gánh nặng."

Bà rải gạo vào lá.

"Nhưng mẹ hổng hối. Vì mẹ biết mình chọn đúng."

Thảo nuốt nước bọt.

"Chọn đúng... nghĩa là sao mẹ?"

Bà Năm đặt miếng thịt vào giữa bánh.

"Mẹ sợ con khổ hơn mẹ khổ."

Bà gấp lá dong.

"Hồi đó mẹ nghĩ: mình khổ một đời, nhưng bọn con sẽ khỏe. Còn nếu mẹ đem người lạ về, chúng nó có thể khổ cả đời."

Bà buộc dây lạt.

"Giờ nhìn bọn con khỏe cả. Anh Thắng có việc làm tử tế. Chị Hương có tiệm riêng. Tuấn có vợ con ấm êm. Anh Minh tuy hổng giàu nhưng sống ngay thẳng."

Bà đặt bánh xuống.

"Mẹ thấy mình làm đúng rồi."

Thảo cảm thấy cổ họng nghẹn.

Những lá thư cũ. Ba người đàn ông tử tế. Ba cơ hội thoát khỏi cảnh khó khăn.

Bà Năm đã nói không với cả ba.

Không phải vì bà ngu. Không phải vì bà yếu đuối.

Mà vì bà sợ.

Sợ con bị đánh. Sợ con bị ngược đãi. Sợ con phải sống dưới mái nhà có người lạ cầm quyền.

Bà chọn cái khó cho mình. Để con có cái dễ.

Thảo cúi xuống.

Nước mắt rơi xuống lá dong.

"Con xin lỗi mẹ."

Bà Năm giật mình.

"Xin lỗi cái gì?"

"Con xin lỗi vì... từng nghĩ mẹ yếu đuối. Nghĩ mẹ cổ hủ. Nghĩ mẹ hổng biết gì về cuộc đời."

Thảo lau nước mắt bằng mu bàn tay.

"Giờ con mới hiểu. Mẹ mạnh mẽ hơn con nghĩ nhiều."

Bà Năm im lặng.

Rồi bà đứng dậy. Bước lại ôm Thảo.

Bàn tay bà vỗ nhẹ lưng Thảo. Như vỗ con nhỏ.

"Đàn bà mình mạnh lắm con ơi."

Giọng bà run run.

"Phải mạnh. Vì hổng mạnh thì ai mạnh."

Thảo ôm chặt bà.

Lần đầu tiên sau mười năm làm dâu, Thảo ôm mẹ chồng thật lòng.

Không phải ôm qua loa ngày Tết. Không phải ôm chiếu lệ ngày giỗ.

Mà ôm vì kính trọng. Vì hiểu.

Hai mẹ con đứng giữa bếp.

Mưa vẫn rơi.

Lá dong vẫn xếp thành chồng.

Bánh tét vẫn chờ được gói.

Sau một lúc, bà Năm buông tay.

"Thôi. Gói nốt đi. Kẻo tối mất."

Thảo gật đầu. Lau nước mắt.

Hai người ngồi lại.

Gói tiếp.

Lần này Thảo gói nhanh hơn. Chắc tay hơn.

Bà Năm nhìn bánh Thảo gói, gật đầu.

"Khá rồi đấy. Năm sau con gói cho cả nhà."

Thảo mỉm cười.

"Dạ. Năm sau con gói cho mẹ ăn."

Bà Năm cười.

"Ừ. Mẹ ngồi xem con gói. Già rồi, được nghỉ tay."

Hai mẹ con gói hết hai mươi bánh.

Bà Năm bưng đi luộc.

Thảo dọn lá dong thừa, rửa bàn.

Lúc bưng nồi bánh lên bếp, bà Năm quay lại:

"Con ơi, tết này mình hổng mua bánh ngoài nữa nhé. Mình gói. Vừa ngon vừa ấm."

Thảo gật đầu.

"Dạ."

Bà Năm đốt bếp.

Lửa bập bùng.

Nồi nước sôi từ từ.

Thảo đứng cạnh bà, nhìn những bánh tét từ từ chìm xuống nước.

"Mẹ ơi."

"Gì con?"

"Tết này con sẽ ở nhà với mẹ. Hổng đi đâu."

Bà Năm quay sang nhìn Thảo.

Mắt bà hơi đỏ.

"Ừ. Mẹ vui lắm."

Thảo nắm tay bà.

Bàn tay nhăn nheo. Gân guốc. Chai sần.

Nhưng ấm.

Và chắc.

Tối hôm đó, sau khi bà Năm đi ngủ, Thảo lên gác xép.

Lấy hộp thiếc cũ ra.

Ba phong bì vàng ố vẫn nằm yên trong đó.

Thảo cầm lên. Ngửi mùi giấy cũ.

Rồi cất lại vào hộp.

Cất hộp vào góc gác xép.

Thảo biết mình sẽ không bao giờ kể với bà Năm về hộp thư này.

Đó là bí mật.

Bí mật giữa Thảo với quá khứ bà Năm.

Một bí mật như lời nhắc.

Nhắc Thảo rằng: người đàn bà già đang ngủ tầng dưới không phải người yếu đuối.

Mà là người đã từng đứng giữa ngã ba đường.

Và chọn con đường khó nhất.

Vì yêu thương.

Thảo tắt đèn gác xép.

Bước xuống cầu thang.

Trước khi vào phòng ngủ, Thảo ghé qua phòng bà Năm.

Cửa hé mở.

Bà đã ngủ. Thở đều.

Tay bà đặt lên mền, nắm chặt.

Giống như suốt ba mươi năm qua, bà vẫn nắm chặt cuộc sống. Nắm chặt trách nhiệm. Nắm chặt lời hứa với người chồng đã khuất.

Thảo đứng ngoài cửa một lúc lâu.

Rồi khẽ đóng cửa lại.

Bước về phòng mình.

Nằm xuống bên cạnh Tuấn đang ngủ say.

Ngoài trời mưa đã tạnh.

Chỉ còn tiếng gió thổi nhẹ qua kẽ cửa sổ.

Và tiếng thở đều của gia đình trong căn nhà nhỏ.

Thảo nhắm mắt.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, Thảo cảm thấy thật sự hiểu người mẹ chồng mình.

Và biết ơn.

Vì những lựa chọn bà đã làm.

Những lựa chọn khó khăn.

Nhưng đúng đắn.

Thảo ngủ thiếp đi.

Giấc ngủ sâu.

Không còn bất an.

Không còn hoang mang.

Chỉ còn bình yên.

Và kính trọng.